33 Yıllık İzin Ücreti Davasında Yargıtay’dan Emsal Karar: Üçte Biri Kullanılmış Sayılacak!

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, aynı iş yerinde 33 yıl boyunca görev yapan bir çalışanın vefatının ardından ailesi tarafından açılan işçilik alacakları davasında, milyonlarca çalışanı ve işvereni doğrudan ilgilendiren emsal nitelikte bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme; uzun yıllar süren çalışma ilişkilerinde yıllık izin ücreti hesabını, vakıayla bağlılık ilkesini ve yönetici pozisyonundaki çalışanların izin kayıtlarındaki sorumluluğunu yeniden tanımladı.

Karar doğrultusunda; dava dilekçesindeki beyanlar ile çalışanın şirketteki muhasebe ve mali işler müdürü ünvanı dikkate alınarak, 33 yıl boyunca hiç izin kullanılmadığının kabul edilemeyeceğine ve yıllık izin hakkının üçte bir (1/3) oranında kullanılmış sayılmasına hükmedildi.

Davanın Geçmişi: Elden Maaş İddiası, Kıdem Tazminatı ve 33 Yıllık İzin Talebi

Özel bir şirkette 33 yıl aralıksız görev yapan N.U.’nun hayatını kaybetmesi üzerine yasal mirasçıları hak arayışı için İş Mahkemesi’ne başvurdu. Yargılama sürecinde tarafların mahkemeye sunduğu temel iddia ve savunmalar şu şekilde kayda geçti:

• Ailenin Elden Ücret ve Alacak Talebi: Davacı mirasçılar, vefat eden babalarının son aylık net ücretinin 15 bin TL olduğunu; ancak maaşın bir bölümünün banka kanalıyla, kalan kısmının ise elden ödendiğini ve bu nedenle SGK’ya bildirilen kazancın gerçek ücretin altında kaldığını öne sürdü. Aile, yoğun iş temposu sebebiyle yıllık izinlerin büyük bölümünün kullanılamadığını belirterek kıdem tazminatı, asgari geçim indirimi (AGİ) ve yıllık izin ücreti talep etti.
• İşverenin Savunması: Davalı şirket, N.U.’nun emeklilik sonrasında firmaya danışmanlık hizmeti verdiğini, ikinci çalışma döneminin önemli bir kısmında rahatsızlığı dolayısıyla izin kullandığını ve kullanılmayan izinler ile kıdem tazminatına karşılık ödemeler yapıldığını ileri sürdü.
• Yerel Mahkeme ve İstinaf Süreci: İş Mahkemesi, iş akdinin ölümle sona erdiğine ve kıdem tazminatı ile yıllık izinlerin kullandırıldığının yazılı belgelerle kanıtlanamadığına işaret ederek 33 yılın tamamı üzerinden ailenin taleplerini kabul etti; işverenin itirazı Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da reddedilince dosya Yargıtay’a taşındı.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Neden Bozdu? HMK 25. Madde ve Vakıayla Bağlılık Kuralı

Temyiz incelemesini gerçekleştiren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin 33 yıllık çalışma süresinin tamamında tek bir gün dahi yıllık izin kullanılmadığı yönündeki kabulünü hukuka aykırı buldu. Bozma kararında usul hukuku açısından kritik bir ayrıntıya dikkat çekildi.

Davacı ailenin dava dilekçesinde işçinin yıllık izinlerinin tamamını değil, “büyük bir bölümünü kullanmadığını” açıkça ifade ettiği vurgulandı. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 25. maddesinde düzenlenen vakıayla bağlılık kuralı hatırlatılarak, mahkemenin taraflarca ileri sürülmeyen vakıaları kendiliğinden dikkate alıp tüm süre üzerinden hesaplama yapamayacağı belirtildi.

Yönetici Konumu ve Gerçek Ücret Araştırması: İzinlerin Üçte Biri (1/3) Düşülecek

Yargıtay’ın emsal niteliğindeki bozma kararında, çalışanın şirket hiyerarşisindeki konumu ile gerçek ücretin ispatına ilişkin iki hayati kriter daha belirlendi:

• Ünvan Gereği 1/3 Kullanım Kabulü: N.U.’nun şirkette muhasebe ve mali işler müdürü olarak görev yaptığına dikkat çeken Daire, çalışanın ünvanı ve yetkisi gereği yıllık izin kayıtlarını bizzat düzenleme veya düzenlettirme konumunda bulunduğunu değerlendirdi. Bu nedenle toplam yıllık izin hakkının üçte birinin (1/3) kullanılmış sayılması ve kalan alacağın buna göre yeniden hesaplanması kararlaştırıldı.
• Gerçek Ücretin Çok Yönlü Tespiti: Elden ödeme iddiasının aydınlatılması için yalnızca bordrolarla yetinilmemesi; banka kayıtları, ücret bordroları, tanık beyanları ve emsal ücret araştırması sonuçlarının birlikte değerlendirilerek işçinin gerçek maaşının net biçimde belirlenmesi gerektiği hükme bağlandı.

Mimar İdris YAĞMAHAN: “İnşaat ve Mimarlık Şirketlerinde Teknik-İdari Yöneticilerin İzin Kayıtları ve Tam Bordro Bildirimi Hayati Önem Taşıyor”

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin emsal kararını inşaat taahhüt firmaları, mimarlık-mühendislik ofisleri ve şantiye yönetim kadroları açısından değerlendiren Mimar İdris YAĞMAHAN, kurumsal özlük disiplinine dikkat çekiyor:

“İnşaat ve proje sektörümüzde şantiye şefleri, proje müdürleri ve mali-idari yöneticiler yıllarca süren yoğun şantiye takvimlerinde çoğu zaman sözlü mutabakatla izin kullanmakta; ıslak imzalı yıllık izin defteri veya dijital İK onayı tutulmadığında ise yıllar sonra ağır tazminat ihtilafları doğmaktadır. Yargıtay’ın kayıt tutma yetkisine sahip yöneticilerde izinlerin üçte birini kullanılmış sayan bu kararı hakkaniyetli bir denge kurarken, elden ücret iddialarında meslek odası emsal ücret araştırmasını zorunlu kılması da kayıt dışı maaş uygulamasının işverenler için ne kadar büyük bir hukuki ve mali risk taşıdığını açıkça göstermektedir. Sektör firmalarımızın tüm teknik ve idari kadrolarında gerçek ücreti tam bordroyla bildirmesi ve yıllık izinleri resmi belgeyle kullandırması kurumsallaşmanın temel şartıdır.”

İş hukuku emsal Yargıtay kararları, çalışma hayatı düzenlemeleri, şantiye personel özlük hakları ve sektörel gelişmeler hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!