Kaset Döşeme ve Asmolen Döşeme Farkı: Deprem Yönetmeliği Sınırlamaları
Hızlı Özet
Kaset döşeme ile asmolen döşeme farkları nelerdir? TBDY 2018 deprem yönetmeliği asmolen sınırlamaları, geniş açıklık geçme ve statik perde oranları.
Betonarme binalarda döşeme plağı, yalnızca üzerine binen hareketli ve ölü düşey yükleri taşımakla kalmaz; deprem anında oluşan devasa yatay atalet kuvvetlerini kolon ve perdelere homojen biçimde dağıtan rijit bir diyafram görevi görür. Geniş açıklıklı otoparklar, AVM’ler, konferans salonları ve ofis yapılarında sarkan ana kirişleri ortadan kaldırıp düz tavan elde etmek için başvurulan iki popüler teknik kaset döşeme ve asmolen döşemedir.
Ancak her iki döşeme türünün sismik dinamik davranışları ve deprem güvenliği parametreleri arasında uçurum bulunur. 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), geçmiş depremlerde yaşanan yıkıcı hasarlar sebebiyle asmolen döşemelere çok ağır tasarım sınırlamaları getirirken, kaset sistemleri doğru mühendislikle desteklendiğinde geniş açıklıklar için mükemmel bir alternatif olmaya devam etmektedir.
Kaset Döşeme (İki Doğrultuda Dişli Sistem) Nedir?
Kaset döşeme; kare veya dikdörtgen formdaki plastik/fiber kalıplar (kasetler) kullanılarak birbirine dik her iki yönde uzanan sık aralıklı (örneğin 60 ila 80 cm akslı) betonarme dişler (nervürler) oluşturulmasıdır:
- Çift Eksenli Yük Aktarımı: Döşeme yükleri her iki asal eksende de taşınır. Bu iki doğrultulu davranış, döşeme sehmini (sarkmasını) minimuma indirir ve 12 ila 18 metreye varan dev açıklıkların kolonsuz geçilmesini sağlar.
- Hafiflik ve Beton Tasarrufu: Kaset boşlukları sayesinde döşemenin çekme bölgesindeki gereksiz beton hacmi elenir; yapının ölü ağırlığı %40 oranında hafifletilir.
- Mimari ve Akustik Estetik: Kaset döşemenin alt yüzeyi brüt beton olarak açık bırakıldığında tavanda modern, ritmik ve endüstriyel bir estetik sergiler; aynı zamanda mekan akustiğinde ses yankılanmasını kırar.
Asmolen Döşeme (Tek Doğrultulu Dişli) ve Deprem Riski
Asmolen döşeme ise dişlerin sadece tek bir yönde sıralandığı ve diş aralarının hafifletici dolgu malzemeleriyle (strafor/EPS köpük, gazbeton veya briket) kapatıldığı sistemdir. Altı tamamen düz sıvalı tavan verdiği için müteahhitler tarafından yıllarca çok sevilmiştir.
Ancak tek doğrultulu asmolen sistemler deprem açısından ağır yapısal riskler taşır:
- Yatay Rijitlik Eksikliği: Dişlere paralel doğrultuda rijitlik varken, dişlere dik yönde zayıf kalır. Deprem dalgaları zayıf yönden vurduğunda döşeme diyaframı yırtılma ve düzlem içi kırılma riskiyle karşılaşır.
- Yangında Zehirli Gaz Tehlikesi: Dolgu malzemesi olarak kullanılan EPS straforlar, yangın anında damlayarak siyanür ve yoğun zehirli duman yayarak can kayıplarını katlar.
TBDY 2018 Yönetmeliğinde Asmolen ve Kaset Sınırlamaları
Deprem yönetmeliği asmolen döşemeli binalara karşı son derece katı kurallar getirmiştir:
- Deprem Tasarım Sınıfı (DTS = 1, 2) Bölgelerinde Kat Sınırı: Yüksek deprem riski taşıyan bölgelerde asmolen döşemeli binaların yüksekliği en fazla 17.5 metre (yaklaşık 5 kat) ile sınırlandırılmıştır. 5 katın üzerindeki asmolen binalara ruhsat verilmez.
- %100 Perde Zorunluluğu: Asmolen yapılacaksa binanın tüm deprem yüklerini karşılayacak şekilde her iki yönde tabandan çatıya uzanan betonarme perde duvarlar yerleştirilmeli ve süneklik düzeyi sınırlı kabul edilerek taşıyıcı katsayı (R=4) alınmalıdır. Bu durum binaya tonlarca ilave betonarme perde eklenmesini gerektirir.
- Kaset Döşemede Diyafram Kontrolü: Kaset sistemlerde ise üst plak kalınlığının en az 7 cm olması ve düzlem içi gerilme analizlerinin bilgisayar destekli sonlu elemanlar yöntemiyle doğrulanması şartıyla çok daha yüksek katlara izin verilir.
Statik proje tasarımı, döşeme sistemleri kıyaslaması ve deprem mühendisliği yönetmelikleri hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!
SerMimar
Osmanlılarda mimarbaşı, SerMimaran-ı hassa. osmanlı hanedanının ve büyük devlet adamlarının yaptıracakları binaların projelerini yapmak ve bunların uygulanması için gerekli mimarları, teknik elemanları atamak, büyük kentlerdeki mimarları atamak, hassa mimarlarını yetiştirmek, kent ve kasabalardaki bütün mimar ve ustaların kayıtlarını tutmak SerMimar'ın görevleri arasındaydı.
Tüm Yazıları