SerMimar.Net
Son Dakika

Dikey Şaft Tesisatı Planlama: Su, Atık Su ve Havalık Borusu Ayrımı

21 Kasım 2026 1.741 Okunma 4 Dk Okuma
Dikey Şaft Tesisatı Planlama: Su, Atık Su ve Havalık Borusu Ayrımı

Hızlı Özet

Binalarda dikey mekanik tesisat şaftı nasıl planlanır? Temiz su, pis su ve havalık borusu ayrımı, yangın durdurucu mastik ve ses yalıtımı rehberi.

SerMimar.Net Uzman Rehberi

Modern çok katlı binalarda suyun bodrumdaki hidrofordan en üst kattaki musluğa ulaşması, atık suların sessizce kanalizasyona tahliye edilmesi ve havalandırma kanallarının katlar arasında dolaşması ancak doğru projelendirilmiş düşey boşluklarla mümkündür. Mimari ve mekanik mühendisliğin ortak kesişim noktasını oluşturan bu düşey kanallara mekanik tesisat şaftı adı verilir.

Tesisat şaftları binanın gizli can damarlarıdır. Doğru planlanmayan şaftlar; katlar arasında koku sızması, sifonların hava yapıp boşalması, dayanılmaz su akış gürültüleri ve en tehlikelisi yangın anında alev ve dumanın katlar arasında hızla yayılması gibi telafisi imkansız arızalara yol açar.

Şaft İçi Boru Ayrımı ve Mesafe Kuralları

Mekanik tesisat mühendisliği standartlarına göre tek bir şaft içine farklı akışkanları taşıyan boruların gelişigüzel tıkıştırılması yasaktır:

  • Temiz Su ve Pis Su Ayrımı: Temiz su PPRC boruları ile atık su PVC/pik boruları arasında en az 15 ila 20 cm fiziksel mesafe bırakılmalıdır; temiz su hatları daima atık suyun üstünde veya yan aksında yer almalıdır.
  • Atık Su Havalık Kolon Hattı (Vantilasyon): Çok katlı yapılarda atık su düşey borusundan (kolon) aşağıya hızla akan su kütlesi arkasında negatif piston basıncı (vakum) yaratır. Bu vakum katlardaki lavabo ve klozet sifonlarının suyunu emer ve kanalizasyon gazı evin içine dolar. Bu basıncı sıfırlamak için ana pis su borusuna paralel çatıya kadar açık müstakil bir havalık borusu çekilmesi zorunludur.
  • Elektrik ve Zayıf Akım Şaftı Ayrılığı: Yangın ve su patlaması riskine karşı elektrik kablo tavaları (kuvvetli akım) mekanik su şaftı ile asla aynı boşlukta birleştirilemez; mutlaka bağımsız bir elektrik şaftında toplanmalıdır.

Akustik Ses Yalıtımı ve Şaft Kapamaları

Yatak odaları ve salon duvarlarına komşu şaftlarda gece sifon çekildiğinde suyun düşüş sesi büyük bir konfor problemidir. Bu sesi bloke etmek için:

  • Şaft içindeki atık su kolonlarında mineral katkılı yüksek yoğunluklu akustik sessiz borular tercih edilmelidir.
  • Boru kelepçeleri doğrudan duvara temas etmemeli; kauçuk fitilli akustik kelepçeler kullanılmalıdır.
  • Şaftın oda tarafındaki duvarı en az çift kat alçıpan ve içi taşyünü dolgulu kuru duvar sistemiyle kapatılmalı; her katta tesisata müdahale için ses ve duman sızdırmaz revizyon müdahale kapağı bırakılmalıdır.

Yangın Güvenliği: Yangın Durdurucu (Fire-Stop) Kelepçeler

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gereğince tesisat şaftları binaların en büyük düşey yangın bacalarıdır. Bir alt katta çıkan yangının üst kata sıçramaması için döşeme geçişlerinde yangın durdurucu (intümesan) kelepçeler ve yangın harçları kullanılması yasal zorunluluktur.

Yangın ısısı yükseldiğinde plastik boru erir; borunun etrafındaki intümesan kelepçe 150°C’de genleşerek boşalan deliği taşlaşmış bir köpükle tıkar ve 120 dakikaya kadar (EI 120) alev ve zehirli dumanın üst kata geçişini tamamen kilitler.

Bina tesisat projeleri, mekanik şaft boyutlandırması ve sıhhi tesisat yönetmelikleri hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!

SerMimar Editörü

SerMimar Editörü

Sektörün dinamiklerini yakından takip eden, yenilikçi mimari ve inşaat konularında içerik üreten SerMimar editörü.

Tüm Yazıları
WhatsApp Teklif Hattı