Mert Başaran: Evi Satıp Faize Koymak Mantıklı mı? 10 Milyonluk Ev ve Mevduat Tuzağı
Hızlı Özet
Evi satıp faize koymak mantıklı mı? Mert Başaran: 10 milyonluk evini satıp faize geçenlerin sermayesi nasıl erir? Enflasyon ve mevduat tuzağı analizi burada.
Türkiye’de yükselen mevduat faizleriyle birlikte gayrimenkul sahiplerinin aklını en çok kurcalayan sorulardan biri yeniden gündeme oturdu: Evi satıp faize koymak mantıklı mı? Birçok mülk sahibi, sahip olduğu konutun kira getirisi ile bankaların sunduğu aylık mevduat faizi arasındaki bariz farkı kıyaslayarak gayrimenkulünü nakde çevirmeyi düşünüyor. Tasarruf ve yatırım uzmanı Mert Başaran, bu soruya kendi hayatından verdiği çarpıcı bir örnekle yanıt vererek yatırımcıları büyük bir sermaye erimesi tuzağına karşı uyardı.
Pek çok vatandaşın kendisine “Evimin değeri 10 milyon TL. Bankaya koysam aylık 300 bin TL faiz alırım, kiracıdan ise sadece 40 bin TL geliyor; satıp faize geçmek mantıklı değil mi?” şeklinde sorular yönelttiğini belirten Başaran, bu tablonun tehlikeli bir yanılsamadan ibaret olduğunu vurguladı.
1995 Deneyimi: “İlk Yıl Koç Gibiydik, Üçüncü Yıl Koyun Gibi Meledik”
Yüksek faiz ortamının yarattığı sahte refah algısının geçmişte de yaşandığına dikkat çeken Mert Başaran, 1995 yılında ailesiyle bizzat tecrübe ettiği tarihi hatayı şu sözlerle paylaştı:
- İlk Yılın Sahte Refahı: 1995 yılında aynı mantıkla mülklerini satıp faize yatırdıklarını belirten Başaran, ilk yıl adeta bir koç gibi yaşadıklarını, en iyi restoranlarda yemek yiyip son derece lüks bir hayat sürdüklerini ifade etti.
- İkinci Yılda Başlayan Aşınma: İkinci yıla girildiğinde yüksek enflasyonun etkisiyle yaşam maliyetlerinin katlandığını ve alınan faizin eski alım gücünü sağlamadığını gözlemlediler.
- Üçüncü Yıldaki Hüsran: Üçüncü yılda ise paranın satın alma gücünün tamamen buharlaştığını ve tabiri caizse “koyun gibi melediklerini” belirten Başaran, sermayenin eriyip yok olduğunu açıkladı.
Başaran, sürecin sonunda elde kalan parayla daha önce sattıkları evin küçük bir hissesini dahi geri alamadıklarını hatırlatarak, yüksek faizle gelen paranın bir zenginleşme değil, anaparanın parça parça yenmesi olduğunu vurguladı.
Nominal Faiz İllüzyonu: 300 Bin TL Faiz Gerçekte Bir Kâr mıdır?
Konut fiyatları ile banka mevduatları karşılaştırılırken en sık yapılan hata, nominal getiri ile reel getiri arasındaki farkın unutulmasıdır. Yüksek enflasyonist dönemlerde bankaların sunduğu aylık 300 bin TL faiz kazancı, aslında mülk sahibinin anaparasının enflasyon karşısında uğradığı değer kaybının bir telafisidir.
- Anaparanın Sessiz Erimesi: Bankadaki 10 milyon TL nakit para, enflasyon karşısında reel değerini her ay kaybederken gayrimenkul fiziksel bir varlık olarak enflasyona karşı kendisini korur.
- Kira Artış Dinamiği: Bugün 40 bin TL olan kira geliri, TÜFE oranları ve yasal sözleşme yenilemeleri doğrultusunda her yıl düzenli olarak güncellenir ve mülk sahibinin nakit akışını enflasyona karşı dengeler.
- İnşaat Maliyetlerinin Etkisi: Çimento, demir, işçilik ve arsa payı maliyetleri sürekli artış gösterdiğinden, mevcut bir konutun yeniden üretilme maliyeti katlanarak yükselmektedir.
Konutunu Satarak Faize Geçenlerin Karşılaştığı 4 Büyük Risk
Mevduat faizlerinin cazibesine kapılarak gayrimenkul piyasasından çıkan tasarruf sahipleri, orta ve uzun vadede telafisi imkansız risklerle karşı karşıya kalmaktadır:
- Geri Dönüş Eşiğinin Kapanması: Gayrimenkul piyasasından bir kez çıkıldığında, hızla yükselen metrekare fiyatları sebebiyle satılan evin yerine aynı standartta bir konut almak neredeyse imkansız hale gelir.
- Faiz İndirim Döngüsü Riski: Merkez bankalarının para politikaları kalıcı değildir; faizlerin düşüş trendine girdiği bir dönemde aylık nakit getirisi hızla erirken konut fiyatları yeniden yukarı yönlü patlama yaşar.
- Vergi ve Stopaj Yükü: Mevduat faizlerine uygulanan stopaj oranlarındaki artışlar, net getiriyi daha da aşağı çekerek reel sermaye kaybını hızlandırır.
- Psikolojik Tüketim Tuzağı: Bankadan her ay düzenli yatan yüksek nakit para bireylerde sahte bir zenginlik algısı oluşturarak kontrolsüz harcamaları ve tüketim çılgınlığını tetikler.
Uzman Tavsiyesi: Varlığı Değil, Geliri Yönetin
Yatırım uzmanları, enflasyonist dönemlerde somut ve üretimi zor olan varlıkların (konut, arsa, dükkan) elde tutulması gerektiğinin altını çizmektedir. Konut sadece aylık bir kira getirisi değil, aynı zamanda mülk sahibine kriz dönemlerinde barınma güvencesi ve sermaye kalkanı sağlayan stratejik bir finansal araçtır.
Kısa vadeli yüksek faiz kazançları uğruna gayrimenkul mülkiyetinden vazgeçmek, uzun vadede mülksüzleşmeye ve nesiller boyu biriktirilen aile sermayesinin yok olmasına kapı aralamaktadır.
Konut yatırımı, gayrimenkul getiri analizleri, mevduat faizleri, konut kredisi oranları ve konut piyasasındaki en güncel trendler hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!
SerMimar
Osmanlılarda mimarbaşı, SerMimaran-ı hassa. osmanlı hanedanının ve büyük devlet adamlarının yaptıracakları binaların projelerini yapmak ve bunların uygulanması için gerekli mimarları, teknik elemanları atamak, büyük kentlerdeki mimarları atamak, hassa mimarlarını yetiştirmek, kent ve kasabalardaki bütün mimar ve ustaların kayıtlarını tutmak SerMimar'ın görevleri arasındaydı.
Tüm Yazıları