Bilge Özdemir: İkinci El Satılık Konutlar Konut Stoğu Değildir!
Hızlı Özet
İkinci el satılık konutlar konut stoğu değildir! GPPS Başkanı Bilge Özdemir: Birinci el üretim ekonomisi, devir piyasası ve 2027 veri ayrımı talebi burada.
Türkiye gayrimenkul piyasasında veri analizi yapan kuruluşlar, endeks hazırlayıcılar ve sektör yorumcuları için ezber bozan bir manifesto yayımlandı. Gayrimenkul Proje Pazarlama Satış (GPPS) Platformu Başkanı Bilge Özdemir, sektörde uzun yıllardır süregelen en büyük kavram karmaşalarından birine dikkat çekerek ikinci el satılık konutlar konut stoğu değildir uyarısında bulundu. Özdemir, birinci el proje üretim ekonomisi ile ikinci el devir ekonomisinin birbirinden tamamen farklı iki pazar yapısı olduğunu vurguladı.
İnşaat firmaları, proje geliştiriciler, finans kurumları ve konut alıcılarının yanlış veriler üzerinden yönlendirildiğini belirten Özdemir; gayrimenkul sektörünün fikir atölyesi rolünü üstlendiklerini, sektörün geleceği adına verilerin doğru ayrıştırılmasının hayati bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Daha Önce Satılan Konutun Stoğu Olmaz
Emlak portalları ve ilan sitelerinde yer alan ikinci el satılık daire rakamları üzerinden yapılan konut stoğu yorumlarının gerçeği yansıtmadığını belirten Bilge Özdemir, iki pazarın temel farklarını şu şekilde özetledi:
- Konut Stoğunun Gerçek Tanımı: Gerçek konut stoğu; inşaat şirketleri, proje geliştiriciler ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) tarafından sıfırdan üretilen, tamamlanmış veya bitme aşamasına gelmiş ancak henüz satışı gerçekleşmemiş birinci el konutlardır.
- İkinci El Pazarının Niteliği: İkinci el, kişilerin değişen yaşam koşulları, finansal gereksinimleri veya taşınma kararları doğrultusunda gerçekleşen bir ihtiyaç el değiştirmesidir. Daha önce tüketiciye satılmış ve faturası kesilmiş bir malın stoğu olamaz.
- Konut Açığının Tek Çaresi: Türkiye’deki barınma krizinin ve konut açığının yegane çözümü birinci el üretim ekonomisidir. İkinci eldeki ilan sayısı artışı piyasaya yeni bir konut arzı sağlamaz.
İkinci El Satışları “Konut Satışı” Değil, Bir Devir Ekonomisidir
Piyasada gerçekleşen işlemlerin terminolojik olarak da doğru adlandırılması gerektiğini savunan GPPS Başkanı Özdemir, iki farklı disiplinin aynı sepete konulamayacağını kaydetti:
- Hizmet ve Devir Ekonomisi: İkinci el piyasasında yapılan işlemler, daha önce birinci veya ikinci el olarak mülkiyeti alınmış konutların tapu devridir. Bu süreçte bir aracı kurum devredeyse hizmet ekonomisi, şahıslar arasında doğrudan gerçekleşiyorsa devir ekonomisi faaliyeti doğar.
- Üretim Ekonomisi Satışları: Gerçek anlamda ticari bir konut satışı, üretim sektörünün bileşenleri olan müteahhitlik ve proje geliştirme firmalarının sıfır konut stoklarını alıcıya devretmesidir.
- Ayrı Değerlendirme İlkesi: Şirketlerin ticari üretim faaliyetleri ile şahısların tapu devir rakamları birbirine eklenerek toplam konut stoğu veya satış başarısı ilan edilmemelidir.
Açıklanan Konut Fiyat Endeksleri Üretim Maliyetlerini Yansıtmıyor
Mevcut konut fiyat endekslerinin (TCMB, değerleme raporları ve ilan portalları) ezici çoğunlukla ikinci el pazarından beslendiğine işaret eden Özdemir, bu durumun üretim tarafını yanlış yansıttığını dile getirdi:
- Gecikmeli Fatura Etkisi: Büyük ölçekli birinci el projelerde resmi kayıtlara yansıyan rakamlar, projenin büyüklüğüne bağlı olarak 12 ile 36 ay önceki sözleşme fiyatlarıdır. Yüksek enflasyon ortamında birinci el resmi değerleri güncel pazarın ortalama %50 daha altında görünebilmektedir.
- Eski Maliyetle Yeni Üretim İmkânsızlığı: Yıllar öncesinin demir, çimento ve arsa maliyetleriyle satılmış bir ikinci el konutun fiyat hareketleri, bugünün şartlarında sıfırdan konut üreten müteahhidin maliyet gerçeğini yansıtamaz.
- Referans Uyarısı: Kamuoyuyla paylaşılan konut satış fiyat endekslerinin birinci el pazarı için bir üretim referansı oluşturmadığı açıkça beyan edilmelidir.
Sektör İçin Neden Hayati? Yanlış Veri Kararları Yanıltıyor
Finansal kaynakların doğru tahsisi ve gayrimenkul yatırım kararları açısından veri kalitesi belirleyici bir role sahiptir. Bankalar konut kredisi politikalarını oluştururken, müteahhitler yeni şantiyelere başlama kararı alırken ikinci el piyasasının yanıltıcı verileriyle hareket ettiklerinde sektör genelinde arz-talep krizleri derinleşmektedir. Bu nedenle birinci el üretim verilerinin şeffaf ve bağımsız bir biçimde ölçümlenmesi kaçınılmazdır.
2027 İçin Tarihi Çağrı: Veri Setleri Tamamen Ayrılmalıdır
Sektörde sağlıklı bir piyasa mekanizmasının kurulabilmesi amacıyla resmi kurumlara çağrıda bulunan GPPS Platformu, 2027 yılı için radikal bir raporlama reformu talep etti:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın veri derleme birimlerine seslenen Özdemir; Birinci El Proje Satışları ile İkinci El Tapu Devirlerinin birbirinden tamamen bağımsız, ayrı bülten ve rapor setleri halinde yayımlanması gerektiğini belirtti.
Konut politikaları, gayrimenkul piyasası raporları, konut fiyat endeksleri, inşaat üretim maliyetleri ve sektör analizleri hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!
SerMimar
Osmanlılarda mimarbaşı, SerMimaran-ı hassa. osmanlı hanedanının ve büyük devlet adamlarının yaptıracakları binaların projelerini yapmak ve bunların uygulanması için gerekli mimarları, teknik elemanları atamak, büyük kentlerdeki mimarları atamak, hassa mimarlarını yetiştirmek, kent ve kasabalardaki bütün mimar ve ustaların kayıtlarını tutmak SerMimar'ın görevleri arasındaydı.
Tüm Yazıları