Şantiyelerde EYT Kurnazlığına Yargıtay Tokadı: Emekli Olup Çalışanların İzin Hakkı Sıfırlanamaz!

Özellikle inşaat sektöründe, projeden projeye “girdi-çıktı” yapılarak veya EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasasından faydalandırılıp aynı şantiyede çalıştırılmaya devam edilerek hakları gasp edilen milyonlarca işçiyi sevindirecek haber Yargıtay’dan geldi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenlerin yıllık izin sürelerini “sıfırlama” kurnazlığına son veren tarihi bir emsal karara imza attı.

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın aktardığı dava dosyasına göre, Yüksek Mahkeme; işçinin ilk çalışma dönemine ait izin ücretleri ödenmiş veya izinleri kullandırılmış olsa dahi, ikinci dönemdeki yıllık izin gün sayısının (süresinin) belirlenmesinde önceki kıdemin mutlaka dikkate alınması gerektiğine hükmetti.

İzin Hakkı ‘Sıfırdan’ Başlamaz, Kıdem Baki Kalır

Emsal karara konu olan davada, aynı işverene ait iş yerinde önce 2015-2018 yılları arasında, ardından kısa bir aradan sonra 2019-2021 yılları arasında çalışan bir işçi, kullanılmayan izin sürelerinin eksik hesaplandığı gerekçesiyle dava açtı.

İşveren tarafı ise mahkemede oldukça tanıdık bir savunma yaptı: “Biz ilk döneme ait tüm kıdem ve izin alacaklarını ödedik, işçiyi tasfiye ettik. Yeni projede işe başlatıldığında önceki dönemin parası ödendiği için, bu işçinin izin süresi yeni baştan (sıfırdan) hesaplanmalıdır.“

İstinafın ‘Tasfiye’ Yanılgısını Yargıtay Bozdu

Yerel iş mahkemesi işçiyi haklı bulsa da, Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf), ilk dönemin tasfiye edildiği (parasının ödendiği) gerekçesiyle işvereni haklı buldu. Ancak son sözü söyleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, İstinaf kararını kesin bir dille bozdu. Yargıtay’ın karar metnindeki şu ifadeler, şantiyelerdeki İK (İnsan Kaynakları) departmanlarının ezberini bozacak nitelikte:

“Davacının ilk dönem çalışmasında yıllık izinlerini kullanması veya kullanmadığı yıllık ücretli izinlerin ücretlerinin ödenmesi, ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık izin gün sayısının belirlenmesinde, ilk dönemdeki kıdemin dikkate alınmasını engellemez. Davacının ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık ücretli izin süresinin, ilk dönemdeki çalışma süresi de dikkate alınarak yazılı sonuca gidilmesi gerekir.”

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Taşeron firmada çalışırken EYT’den emekli oldum ve ertesi gün aynı şantiyede (aynı işverende) işe devam ettim. Yıllık iznim 14 güne mi düşer?
Cevap: Hayır. Yargıtay’ın emsal kararına göre; işveren emeklilik anında içerideki izin paralarınızı ödemiş olsa dahi, sizin o firmadaki “geçmiş kıdeminiz” silinmez. Örneğin firmada 10 yıllık geçmişiniz varsa, emekli olduktan sonraki çalışma döneminizde de 10 yıllık kıdeme karşılık gelen gün sayısı kadar (örneğin 20 veya 26 gün) izin kullanırsınız.

Soru 2: İşveren projenin bittiğini söyleyip çıkışımı verdi, kıdem tazminatımı ödedi. 3 ay sonra yeni projesinde beni tekrar işe aldı. Durum değişir mi?
Cevap: Değişmez. Aralıklı çalışmalar aynı işverene (veya aynı gruba ait şirketlere) bağlıysa, yıllık izin “süresi” hesaplanırken eski kıdeminiz yeni çalışma sürenize mutlak suretle eklenmek zorundadır.

Mimar İdris YAĞMAHAN’ın Editöryal Yorumu: “Alın Terini ‘Tasfiye’ Edemezsiniz!”

Kıymetli sektör paydaşları, müteahhitler, taşeronlar ve şantiye şefleri… Bizim inşaat sektörünün o meşhur ‘kurnazlık’ destanlarına Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nden çok ağır ve haklı bir yargı tokadı geldi. Yıllardır şantiyelerde ne yapılıyordu? Kalıp ustasını, demirciyi, mühendisi 3-4 sene çalıştır, A projesi bitince çıkışını verip tazminatını öde (sözde tasfiye et). Sonra B projesi başlayınca adamı tekrar işe al ve ‘Gel bakalım, sen kağıt üzerinde yeni işçisin, o yüzden yıllık iznin 20 günden 14 güne düştü‘ diyerek hakkını gasp et…

Hele şu EYT yasasından sonra ortalık; yılların tecrübeli ustabaşısını emekli edip ertesi gün aynı şantiyede çalıştırmaya devam eden ve adamın anayasal dinlenme hakkını ‘sıfırlamaya’ kalkan, excel tablolarında işçi hakkı doğrayan kurnaz İK müdürleriyle doldu. İşte Yüksek Mahkeme o masaya yumruğunu vurdu ve ‘İşçinin cebine üç kuruş geçmiş izin parasını koydunuz diye onun o şantiyedeki kıdemini, anılarını, emeğini ve gelecekteki dinlenme süresini silemezsiniz‘ dedi.

Ey müteahhitler; betondan, demirden, çimentodan tasarruf edin (onun da mühendislik sınırları içinde) ama işçinin alın teriyle, izniyle, yasal hakkıyla kumar oynamayın. Gün gelir o mahkeme salonlarından, işçiden kestiğiniz o 6 günlük iznin bedelini yıllarca faiziyle ödeyerek boynunuz bükük çıkarsınız!

Hem hukuki, hem mühendislik hem de vicdani şantiyecilik nasıl yapılır, taşeronlar nasıl denetlenir öğrenmek istiyorsanız SerMimar.Net pusulasından şaşmayın!