Hisseli Tapuda Rızaen Taksim Sözleşmesi: Noter Şartı ve Kroki Onayı

Hızlı Özet
Hisseli tapularda rızaen taksim sözleşmesi nedir? Tüm paydaşların katılımı, noter onayı, harita mühendisi kroki şartı ve tapu tescil rehberi.
Miras yoluyla intikal eden veya ortaklaşa satın alınan gayrimenkullerde paydaşlar arasında en büyük huzursuzluk kaynağı arazinin kim tarafından, nereye kadar ve nasıl kullanılacağı belirsizliğidir. Paylı mülkiyette her hissedarın hakkı taşınmazın her bir kum tanesinde payı oranında geçerlidir; yani tapuda “senin yerin burası, benim yerim şurası” şeklinde somut bir sınır yoktur. Bu kaosu mahkemeye gidip uzun yıllar süren izale-i şüyu (ortaklığın giderilmesi) davalarıyla uğraşmadan barışçıl yoldan çözmenin en kesin hukuki yolu Rızaen Taksim Sözleşmesidir.
Rızaen taksim, paydaşların kendi aralarında tam bir mutabakata vararak taşınmazı fiziken veya pay bazında bölüşmeleri ve her bir parçanın müstakil sahipliğini belirlemeleridir.
Rızaen Taksim Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları
Türk Medeni Kanunu ve Tapu Kanunu hükümleri uyarınca bir taksim sözleşmesinin hukuken bağlayıcı olabilmesi için şu temel koşullar zorunludur:
- Bütün Hissedarların İstisnasız Katılımı (Oybirliği): En kritik kural budur. Hissedarların %99’u anlaşsa bile tek bir paydaş sözleşmeye imza atmazsa rızaen taksim hukuken kesin hükümsüz (yok hükmünde) sayılır.
- Yazılı ve Resmi Şekil Şartı: TMK 699 ve 676. maddeleri gereğince taksim sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. İleride ihtilaf çıkmaması ve tapu siciline işlenebilmesi için sözleşmenin noter huzurunda düzenleme şeklinde yapılması tavsiye edilir.
- Tescile Esas Harita ve Kroki Eki: Arazinin bölüşülen kısımlarını gösteren, koordinatları belirlenmiş ve Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Bürosu (LİHKAB) tarafından onaylanmış bir fiili taksim krokisinin sözleşmeye eklenmesi ve tüm paydaşlarca imzalanması şarttır.
Fiili Taksim ile Aynen Taksim (İfraz) Arasındaki Fark
Uygulamada birbirine çok karıştırılan iki kavram mevcuttur:
- Aynen Taksim (İfraz Yoluyla Bölünme): Eğer arazi imar planı ve 5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu kriterlerine göre bölünebilir asgari parsel büyüklüğüne sahipse, belediye encümeni onayıyla arsa resmen yeni parsellere ayrılır ve herkes müstakil tapusunu alır. Ortaklık tamamen biter.
- Fiili Taksim (Kullanım Taksimi): Arazi kanunen bölünemeyecek kadar küçükse (örneğin imar planı minimum 500 m² istiyorsa ve toplam arsa 600 m² ise) ifraz yapılamaz. Bu durumda hissedarlar tapuda hisseli kalmaya devam ederler ancak noter sözleşmesiyle hangi hissedarın arsanın hangi köşesini (örneğin kuzeydoğu 150 m²) kullanacağını bağlayıcı biçimde belirlerler.
Şufa (Önalım) Davasını Engelleyen En Güçlü Kalkan
Rızaen taksim sözleşmesinin ve fiili kullanım krokisinin en büyük hukuki yararı, hissedarlar arasında kötü niyetli şufa (önalım) davalarını engellemesidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik kararlarına göre, aralarında geçerli bir fiili taksim bulunan ve herkesin sınırları belli şekilde kendi yerini kullandığı taşınmazlarda, bir hissedar kendi payını satsa dahi diğer paydaşlar dürüstlük kuralı gereğince önalım hakkını ileri süremezler.
Hisseli gayrimenkullerde gelecekte telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak için tüm paydaşların ıslak imzalı onayını taşıyan resmi bir rızaen taksim sözleşmesi düzenlemek mülkiyet güvenliğinin temelidir.
Hisseli tapu uyuşmazlıkları, miras taksimi, noter sözleşmeleri ve gayrimenkul hukuku hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!

SerMimar Editörü
Sektörün dinamiklerini yakından takip eden, yenilikçi mimari ve inşaat konularında içerik üreten SerMimar editörü.
Tüm Yazıları