Tünel Kalıp Sistemi Nedir? Toplu Konutlarda Hızlı ve Monolitik İnşaat
Hızlı Özet
Tünel kalıp sistemi nedir? Toplu konutlarda günlük kat dökümü, monolitik perde-döşeme dayanımı, ısıtmalı kürleme ve TBDY 2018 deprem avantajları.
Büyük ölçekli toplu konut projelerinde, afet konutlarında ve yüzlerce daireden oluşan dev yerleşimlerde inşaat hızını belirleyen en kritik faktör kalıp ve iskele işçiliğidir. Geleneksel ahşap veya konvansiyonel kalıplarla bir kat tabliyesinin tamamlanması 10 ila 15 gün sürerken, inşaat endüstrisinin hız rekorunu elinde tutan tünel kalıp sistemi ile her 24 saatte (günde 1 kat) beton dökümü gerçekleştirilebilmektedir.
Tünel kalıp, binaların taşıyıcı perde duvarları ile kat döşemelerini aynı anda, tek seferde ve eksiz olarak dökülmesini sağlayan yarım tünel şeklindeki modüler çelik kalıp teknolojisidir. Bu sayede bina, kolon-kiriş çerçevelerinden oluşan ayrık bir sistem yerine, temele kadar kesintisiz inen rijit bir kutu (hücresel kutu kesit) gibi davranarak deprem kuvvetlerine karşı olağanüstü direnç sergiler.
Tünel Kalıp Çevrimi: 24 Saatte Bir Kat Nasıl Dökülür?
Tünel kalıp şantiyelerinde askeri bir disiplinle işleyen günlük çevrim (cycle) rutini şu ardışık aşamalardan oluşur:
- Sabah (08:00 – 12:00): Bir önceki gün dökülen tünel kalıpların krikoları indirilerek tekerlekleri üzerinde binadan dışarıya doğru konsol iskelelere sürülür. Kule vinç yardımıyla kalıplar bir üst kata taşınarak yağlanır ve teraziye alınır.
- Öğleden Sonra (12:00 – 17:00): Önceden fabrikada hazırlanan hazır hasır çelik perde ve döşeme donatıları, elektrik boru buatları ve rezervasyon kutuları kalıp içine yerleştirilir. Karşı tünel kanadı kapatılarak tie-rod milleri sıkılır.
- Akşam (17:00 – 20:00): Hazır beton pompasıyla perde ve döşeme betonu tek parça (monolitik) olarak dökülür ve mastarlanır.
- Gece (20:00 – 08:00): Kalıp içine yerleştirilen sıcak hava üfleyicileri (brülör veya buhar) ile ısıl kürleme yapılır. Beton 12 saat içinde kalıp sökme mukavemetine (yaklaşık 10-12 MPa) ulaşır ve sabah döngü yeniden başlar.
Monolitik Taşıyıcı Davranış ve Deprem Güvenliği
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) kapsamında tünel kalıp binalar, taşıyıcı sistem davranışı katsayısı yüksek, boşluksuz betonarme perdeli sistemler sınıfına girer. Döşeme ile duvar arasında soğuk derz oluşmadığı için deprem anında kat ötelenmeleri minimum düzeyde kalır.
Yapının rijitliği sayesinde 6 Şubat depremleri dahil Türkiye’deki büyük sarsıntılarda TOKİ ve benzeri tünel kalıp konut bloklarında yıkıcı toptan göçme vakası yaşanmamıştır. Perdeler deprem yükünü tüm tabana homojen yayarak temele aktarır.
Mimari Sınırlamalar ve Maliyet Kriterleri
Tünel kalıbın üstün hızına ve güvenliğine karşılık belirli mimari kısıtlamaları mevcuttur. İç duvarların neredeyse tamamı betonarme perde olduğu için sonradan iki odayı birleştirmek veya kapı yeri açmak kesinlikle imkansızdır. Ayrıca açıklıklar genellikle 5 ila 6.5 metre ile sınırlıdır.
Maliyet açısından tünel kalıp ilk yatırım bütçesi oldukça yüksek ağır bir çelik ekipmandır. Ancak projedeki konut sayısı 200 ila 300 bağımsız bölümün üzerine çıktığında amortisman süresini tamamlar; sıva gerektirmeyen brüt beton yüzeyleri ve hızıyla toplam maliyeti %25 daha ekonomik hale getirir.
Endüstriyel kalıp teknolojileri, toplu konut projeleri ve monolitik betonarme yapı mühendisliği hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!
SerMimar Editörü
Sektörün dinamiklerini yakından takip eden, yenilikçi mimari ve inşaat konularında içerik üreten SerMimar editörü.
Tüm Yazıları