TÜİK Açıkladı, İnşaat Sektörü Alarm Veriyor: Bina Üretimi Neden Çakıldı?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), merakla beklenen Mayıs ayına ilişkin İnşaat Üretim Endeksi verilerini yayımladı. Aylardır yüksek faiz ve fahiş maliyetler kıskacında sıkışan gayrimenkul sektörünün üretim kabiliyeti, resmi verilerle de daralma eğilimine girdi. TÜİK’in açıkladığı tabloya göre, Türkiye genelinde inşaat üretimi mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yıllık bazda yüzde 3,0, aylık bazda ise yüzde 0,4 oranında azaldı. Özellikle barınma krizini doğrudan etkileyen “bina inşaatı” tarafındaki sert fren, sektör profesyonelleri için alarm zillerinin çalmasına neden oldu.

Bina İnşaatı Çakıldı, Altyapı Büyüdü

TÜİK raporunun alt sektör detayları incelendiğinde çok daha çarpıcı bir ayrışma göze çarpıyor. Vatandaşın doğrudan barınma ihtiyacını karşılayan bina inşaatı sektörü endeksi yıllık bazda yüzde 4,5 gibi sert bir gerileme yaşadı. Diğer yandan devletin altyapı yatırımlarını temsil eden köprü, yol, viyadük gibi “bina dışı yapıların inşaatı” sektörü endeksi ise yıllık bazda yüzde 6,2 artış gösterdi. Bu veri; özel sektörün ve müteahhitlerin konut üretmekten hızla çekildiğini, sektörün sadece kamu destekli altyapı projeleriyle ayakta durmaya çalıştığını açıkça ortaya koyuyor.

Özel İnşaat Faaliyetlerinde Daralma Devam Ediyor

Daralma sadece genel inşaat endeksiyle sınırlı kalmadı. Sektörün kılcal damarları olan ve taşeron firmaları doğrudan ilgilendiren özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi de geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,3 oranında düştü. Aylık değişimlere bakıldığında da tablonun kırmızı olduğu görülüyor: Bina inşaatı binde 1, bina dışı yapılar binde 2, özel inşaat faaliyetleri ise yüzde 1,4 oranında geriledi. Yüksek arsa payları, ulaşılmaz kredi faizleri ve öngörülemeyen inşaat malzemesi maliyetleri; şantiyelerde vinçlerin durmasına ve yeni konut arzının adeta bıçak gibi kesilmesine yol açtı.

Arz Krizi Kapıda: Üretim Düşerse Konut Fiyatları Ne Olur?

Bina inşaatı üretimindeki bu yüzde 4,5’lik düşüş, gayrimenkul ekonomisinin temel kuralı olan arz-talep dengesini temelden sarsıyor. Nüfus sürekli artarken, evlilikler devam ederken ve kentsel dönüşüm ihtiyacı aciliyetini korurken; yeni bina üretiminin azalması devasa bir “Arz Krizi” anlamına gelmektedir. Bugün yüksek faiz nedeniyle baskılanan konut talebi yarın faizlerde ufak bir gevşeme olduğunda piyasaya döndüğünde, satılık “sıfır daire” bulmak neredeyse imkânsız hale gelecektir. Bu da hem satılık ev fiyatlarında hem de kiralarda önümüzdeki dönemde çok şiddetli yukarı yönlü kırılmalara zemin hazırlamaktadır.

Kapsamlı Sıkça Sorulan Sorular (İnşaat Üretim SSS)

Soru 1: TÜİK verilerine göre inşaat üretimindeki daralmanın boyutu nedir?
Cevap: Mayıs ayında inşaat üretimi, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 3,0 oranında; bir önceki aya göre ise yüzde 0,4 oranında azalmıştır.

Soru 2: İnşaat sektörünün hangi alt kollarında düşüş, hangilerinde artış var?
Cevap: Bina inşaatı (konut/ticari) yıllık bazda yüzde 4,5 düşerken; bina dışı yapılar (altyapı/yol/köprü) yüzde 6,2 oranında büyüme kaydetmiştir.

Soru 3: Bina inşaatındaki bu düşüş emlak piyasasını nasıl etkiler?
Cevap: Yeni konut üretiminin durması piyasaya girecek sıfır ev sayısını azaltır (arz şoku). Talep geri döndüğünde piyasadaki sınırlı evler çok daha yüksek rakamlara satılacak ve kiralık ev bulmak zorlaşacaktır.

Mimar İdris YAĞMAHAN’ın Editöryal Yorumu

Kıymetli gayrimenkul yatırımcıları ve SerMimar.Net takipçileri; aylardır şantiyelerin tozunu yutarken sizlere bas bas bağırıyorum: “Maliyetler çıldırdı, kredi muslukları tamamen kurudu, müteahhitler şantiyeye giremiyor, üretim durdu!” diyorum. İşte o çok güvendiğiniz TÜİK bile açıkladığı resmi verilerle beni harfiyen doğruladı! Bina üretimi yıllık bazda yüzde 4,5 çakılmış durumda. Özel inşaat faaliyetleri kan ağlıyor. Bu ne demek biliyor musunuz? Şu an Türkiye genelinde piyasaya yeni ve ‘sıfır konut’ girmiyor demek!

Bugün bankaya gidip paranızı faize yatırdığınızda kendinizi kârda sanıyorsunuz. Ancak üretim durduğu için 6 ay veya 1 yıl sonra faizler bir miktar gevşediğinde, piyasaya dönüp ev almak istediğinizde karşına “Karaborsa” çıkacak! Üretimin durduğu, arzın kesildiği yerde, elde mevcut olan mal ‘altın’ değerindedir. Bu TÜİK raporu, Türkiye’deki konut arz krizinin ve kapıdaki devasa fiyat patlamasının ayak sesleridir. Bugün fiyatını yüksek bulup burun kıvırdığınız o sıfır daireler için yarın sıraya gireceksiniz. Eğer nakdiniz varsa; hazır bitmiş veya bitmek üzere olan sağlam projelerden gayrimenkulünüzü derhal alın. Betonu bekleten değil, betonu elinde tutan kazanacak!