BIM Zorunluluğu ve Revit Çılgınlığı: Yazılım Lobisi Kazanırken, Mimari Ruhumuz Ne Olacak?

Kıymetli meslektaşlarım, şantiye tozu yutmuş abilerim, ustalarım ve tasarımın ruhuna inanan genç kardeşlerim… Yıllardır “ha geldi ha gelecek” dediğimiz o meşhur BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) zorunluluğu nihayet sektörün kapısına dayandı. Son günlerde iş ilanlarına şöyle bir bakıyorum; ortalık “Revit bilen, BIM uzmanı aranıyor” ilanlarından geçilmiyor. Konudan anlayan, anlamayan herkes bir anda başımıza “Revitçi” kesildi. Peki ama işin aslı gerçekten birkaç menü ezberlemekten mi ibaret? Gelin şu yazılım lobisinin bize dayattığı ‘BIM illüzyonunun’ perde arkasını ve aslında sektör olarak bu teknolojiye ne kadar “hazır olmadığımızı” biraz deşelim.

Yazılım Tekellerinin Kiralama Tuzağı: ArchiCAD vs. Revit + Navisworks

Bundan yıllar yıllar önce, çok değerli bir mimar amcam bana “İdris, biz ArchiCAD kullanıyoruz, bence sen de ona geçmelisin“ demişti. Tasarım ve görselleştirme odaklı çalıştığım için o dönem pek üzerinde durmamıştım. Aradan yıllar geçti, yolum bir gün dünyanın en büyük yazılım tekelinin, yani Autodesk’in fiyakalı bir ‘Revit’ tanıtım seminerine düştü. Sahnede takım elbiseli beyler anlattıkça anlattılar… “Dubai’de projeleri artık sadece Revit ile kabul ediyorlar” diye gözdağı vermeyi de ihmal etmediler.

Seminerin sonunda dayanamayıp o can alıcı soruyu sordum: “İyi de ArchiCAD’in tek başına yıllardır yaptığından farklı olarak siz ne sunuyorsunuz?“ Net bir cevap alamadım ama meselenin aslı şu acı itirafta gizliydi:

• Bizim projeci mimarlarımız yıllardır AutoCAD kullanıyor. Ya hepsi Revit öğrenecek ya da çizilenleri birileri Revit’e aktaracak.
• Peki ya elektrik ve mekanik (MEP) mühendisleri? Onlar da bu sisteme mecburen dahil olacak.
• İş burada bitiyor mu? Hayır! Çakışma analizlerini yapmak için bir de Navisworks almanız (ve tabii bir de BIM uzmanı tutmanız) gerekecek.

Yani ArchiCAD’in tek kalemde çözdüğü iş için, bu yazılım lobisi bizleri “AutoCAD + Revit + Navisworks” şeytan üçgenine sokup her yıl binlerce dolar “kiralama (abonelik)” bedeli ödemeye mahkum ediyor. Oradaki uzmana “Yani biz sizden üç ayrı program mı kiralayacağız?“ dediğimde, yüzündeki o ‘kazandık’ gülümsemesini hiç unutmuyorum.

Kırmızı Kalemli Abla ve Kurumların Hazırlıksızlığı

Herkes hummalı bir şekilde Revitçi arıyor da… Siz projeleri o muazzam üç boyutlu BIM modelleriyle çizdiniz diyelim; peki bu projeleri denetleyecek olan Mimarlar Odası ve Belediyelerdeki yetkililer bu işe hazır mı?

Eskiden odaya fiziksel bir pafta götürürdüm. Oradaki tecrübeli mimar ablamız açardı paftayı, alırdı eline o meşhur kırmızı kalemi… Totalde sadece beş dakika içinde; çizenin bile farkında olmadığı detayları, yönetmeliğe aykırı milimetrik hataları ‘Burayı düzeltin, şunu çekin, bunu uzatın‘ diye tak tak işaretlerdi. O nasıl bir göz, nasıl bir mesleki hakimiyetti! Şirkete döner, ‘Bunu nasıl gözden kaçırmışız‘ diye kendimize kızardık.

Şimdi soruyorum size: Eski tecrübeli mimarların hala “Şu AutoCAD’i klasik (classic) görünüme döndürebilir miyiz?“ diye sorduğu bir piyasada, belediyedeki memur o devasa Navisworks dosyasını açıp çakışma testini nasıl denetleyecek? O kırmızı kalemin ruhunu, bir yazılımın hata raporu verebilir mi?

Şantiyede Tablet Elde: Usta Neye Bakacak?

İşin bir de sahaya, yani inşaatın kalbine, çamura basan tarafına bakalım. Hadi görselleştirme için gönderilen projeler artık “Revit’e çevrilmek” için gelecek, bunu anladık. Peki şantiyeciler ve ustalar ne yapacak? Eskiden usta alır paftayı, yayardı demirin üzerine, bakar çakardı çivisini. Şimdi şantiyelerde elinde pafta olan mimar bile kalmadı; herkesin elinde bir tablet.

Ula usta demir bağlarken telefona mı bakacak, o parlak tabletin ekranını mı kaydıracak? Modellemek, çizmek işin en kolay tarafıdır. Asıl mesele, o “BIM uzmanlığını” sahaya indirebilmek ve o işi denetleyecek kurumları eğitebilmektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: BIM Zorunluluğu mimarları nasıl etkileyecek?
Cevap: Sadece 2D (AutoCAD) çizim yapan ofisler, projelerini 3 boyutlu bilgi modellerine çevirecek “Revit/BIM uzmanları” istihdam etmek veya bu işi taşere etmek zorunda kalacak. Bu da ofislere ciddi bir yazılım ve personel maliyeti olarak dönecektir.

Soru 2: ArchiCAD varken neden herkes Revit arıyor?
Cevap: Autodesk firmasının pazar hakimiyeti (AutoCAD tekelinden gelmesi) ve mühendislik disiplinlerinin (mekanik/statik) bu ekosisteme daha entegre çalışmaya zorlanması, piyasada suni bir ‘Revit tekeli’ algısı yaratmıştır.

Mimar İdris YAĞMAHAN’ın Editöryal Yorumu: “Yazılıma Değil, Aklın Mühendisliğine Yatırım Yapın!”

Bizler mimariyi sadece ekranda dönen afili 3D modellerden ibaret sanan bir sektöre dönüşüyoruz. BIM harika bir teknolojidir, evet. Ancak kurumlarınızın denetim altyapısı bu teknolojiyi okuyamıyorsa, şantiyedeki kalıpçınız tablete Fransız kalıyorsa, bu ‘BIM Zorunluluğu’ sadece yazılım devlerinin Türkiye’den her yıl milyonlarca dolar abonelik ücreti hortumlamasından başka hiçbir işe yaramayacaktır.

Eğer mesele gerçekten sıfır hatayla, milimetrik çakışma analizleriyle, zayiat vermeden, doğaya saygılı ve hızlı binalar üretmekse; bunu devasa betonarme projelere yazılım yaması yaparak çözemezsiniz. Gelin bu teknolojik hassasiyeti, fabrikada sıfır hatayla üretilip sahada kusursuzca kurulan, bizim de SerVilla Hafif Çelik Yapı Sistemleri ile yıllardır savunduğumuz ‘hafif çelik mimari’ ile taçlandıralım. Hem yazılımın hakkını verelim, hem de sahada gerçekten güvenli yaşam alanları inşa edelim.

Gayrimenkuldeki teknolojik balonlara kanmamak ve sektörün gerçekleriyle yüzleşmek için SerMimar.Net rehberliğini takip etmeye devam edin!