Akkuyu Nükleer Santrali’nde Tarihi Eşik: 1’inci Ünitede Devreye Alma Geri Sayımı Başladı

Türkiye’nin yarım asrı aşan nükleer enerji rüyası, Akdeniz kıyılarında gerçeğe dönüşmek üzere tarihi bir virajı daha geride bıraktı. Mersin’in Gülnar ilçesinde yükselen Türkiye’nin ilk nükleer güç santrali Akkuyu NGS sahasında, 1’inci güç ünitesinin devreye alınması için geri sayım resmen başladı. Rusya Devlet Atom Enerjisi Kurumu (Rosatom) Genel Müdürü Alexei Likhachev liderliğindeki üst düzey heyet, sahaya kritik bir çalışma ziyareti gerçekleştirerek birinci ünitedeki operasyonel hazırlıkları yerinde denetledi.

Bir mimar, mega altyapı ve sanayi yapıları analisti olarak; bir nükleer santralin şantiyeden “işletme” aşamasına geçişinin, bir ülkenin sanayi kapasitesinde çağ atlaması anlamına geldiğini rahatlıkla söyleyebilirim. Akıllı şehirlerin, elektrikli ulaşım filolarının ve yeşil dönüşüm hedefindeki ağır sanayimizin kesintisiz baz yük enerjiye kavuşması, gayrimenkulden imalat sektörüne kadar her alanda maliyetleri aşağı çekecektir. Gelin, birinci güç ünitesinde yürütülen son teknik testlere, nükleer tesisin mimari güvenlik zırhına ve projede görev alan Türk mühendislerin başarılarına birlikte göz atalım.

Kontrol Odasında İnşaattan İşletmeye Geçiş Heyecanı

Akkuyu Nükleer A.Ş. tarafından paylaşılan resmi bilgilere göre Likhachev’e incelemeleri sırasında; Akkuyu Nükleer Yönetim Kurulu Başkanı Anton Dedusenko, Genel Müdür Sergei Butckikh ve Birinci Yardımcısı ile Teknik Direktör Andrei Zhukov eşlik etti. Heyetin ana odak noktası, reaktörün beyni sayılan 1’inci güç ünitesinin ana kontrol odası oldu.

Tesisin kontrol odasındaki sistemlerin hazırlık süreçlerini inceleyen Likhachev, vardiya amirinden anlık parametreler hakkında detaylı bir teknik rapor aldı. Likhachev ziyaret sonrası yaptığı açıklamada; “Görevimiz bu aşamayı mümkün olan en kısa sürede tamamlayarak lisanslama sürecine geçmek, işletme lisansını almak ve böylece yıl sonuna kadar devreye alma işlemlerine başlamak. Buranın artık inşaat halindeki değil, işletmedeki bir santralin kontrol odası olduğu şimdiden görülüyor. Tüm parametreler dijital ekranlara yansıtılıyor, personel doğrudan gerçek bir tesiste çalışma deneyimi kazanıyor” sözleriyle sürecin geri dönülemez bir noktaya geldiğini ilan etti.

Birinci Güç Ünitesinde Kritik Testler Tamamlanıyor

Akkuyu’nun ilk reaktöründe ekipmanlar artık kademeli bir planlama dahilinde tek bir devasa teknolojik organizma gibi çalışmaya başladı. Sahada kaydedilen teknik kilometre taşları şu şekildedir:

• Hidrolik Testlerin Başarısı: Reaktör basınç kabı ve boru hatlarının dayanıklılığını ölçen hidrolik testlerin ilk aşaması sıfır hata ile tamamlandı.
• Ana Sirkülasyon Pompaları Devrede: Soğutma suyunun devridaimini sağlayacak devasa ana sirkülasyon pompaları faaliyete geçirildi.
• Soğuk-Sıcak Testler Başlıyor: Reaktör tesisinde gerçek yakıt yüklemesi öncesindeki en kritik eşik olan “soğuk-sıcak testlerin” soğuk aşaması için teknik hazırlıklar kesintisiz sürüyor.
• Yıl Sonu Devreye Alma Hedefi: Nükleer Düzenleme Kurumu’ndan (NDK) alınacak işletme lisansıyla birlikte, yıl sonuna kadar ilk elektriğin şebekeye verilmesi için takvim işletiliyor.

Türk Mühendisler Reaktörün Direksiyonunda

Akkuyu projesinin Türkiye açısından en büyük kazanımı, teknoloji transferi ve nükleer beşeri sermayenin oluşmasıdır. Likhachev, Rusya’nın nükleer alanındaki en prestijli eğitim kurumu olan Ulusal Nükleer Araştırma Üniversitesi MEPhI‘den mezun olan genç Türk mühendislerle kontrol odasında bir araya geldi.

Reaktör kontrolü başuzmanı Cihan Baca ve türbin kontrolü başuzmanı Melih Bağlı gibi yetkin Türk uzmanlar, santralin yönetiminde doğrudan karar verici pozisyonlarda bulunuyor. Cihan Baca, eğitimin ilk günlerinden bu yana hayalini kurduğu reaktör yönetimi görevini gururla yerine getirdiğini aktardı. Halihazırda işletme personeli yetiştirme programını tamamlayan 300’den fazla Türk mühendis Akkuyu’da aktif görev yaparken, 4 ünitenin tamamı devreye girdiğinde bu sayının en az 600 Türk nükleer uzmanına ulaşması hedefleniyor.

Mega Yapı Mimarisi: Nükleer Santralin Deprem ve Güvenlik Zırhı

Bir mimar ve statik yapı uzmanı gözüyle Akkuyu NGS, dünyanın en ileri mühendislik standartlarıyla inşa edilen devasa bir koruma kalesidir. Akkuyu’da kullanılan VVER-1200 tipi 3+ Nesil reaktör tasarımının mimari güvenlik unsurları şunlardır:

• Çift Katmanlı Koruma Kabuğu (Containment): Reaktör binası, iç içe geçmiş iki katlı özel zırhlı betonarme kabukla çevrilidir. Bu yapı, 9 şiddetinde yıkıcı bir depreme, tsunamilere ve hatta 400 tonluk bir yolcu uçağının doğrudan çarpmasına dahi dayanacak şekilde tasarlanmıştır.
• Pasif Güvenlik Sistemleri: Elektrik enerjisi tamamen kesilse dahi yerçekimi ve doğal hava sirkülasyonuyla reaktörü günlerce soğutabilen pasif ısı tahliye sistemleri mimariye entegre edilmiştir.
• Kor Tutucu (Core Catcher): Olası en aşırı kaza senaryosunda dahi erimiş nükleer yakıtı tabanda hapsederek çevreye ve yeraltı sularına sızmasını engelleyen özel konik tutucular reaktör çukurunun zeminine yerleştirilmiştir.

Bölgesel Kalkınma ve Enerji Ekonomisine Etkileri

Akkuyu’nun 4 ünitesi birden tam kapasiteye ulaştığında, Türkiye’nin toplam elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unu tek başına karşılayacaktır. Bu devasa enerji hamlesinin ekonomik ve gayrimenkul yansımaları şimdiden kendini göstermektedir:

• Doğal Gaz İthalatına Kalkan: Yılda yaklaşık 7 milyar metreküp doğal gaz ithalatının önüne geçilerek, ülkenin cari açığında milyarlarca dolarlık kalıcı bir rahatlama sağlanacaktır.
• Mersin ve Çevresinde Gayrimenkul Sıçraması: Gülnar, Silifke ve Aydıncık ilçeleri; binlerce mühendis, teknisyen ve ailelerinin yerleşimiyle modern konut projeleri, oteller ve sosyal donatılarla tanışmış, bölge arsa değerleri rekor seviyede prim yapmıştır.
• Sanayiye Kesintisiz ve Temiz Güç: Güneş ve rüzgar gibi kesintili yenilenebilir enerjilerin arkasını destekleyen sıfır karbonlu baz yük enerji, Türk sanayicisinin Avrupa Yeşil Mutabakatı karbon vergilerinden muaf olmasını sağlayacaktır.

Mimar İdris YAĞMAHAN’ın Editöryal Yorumu: “Enerji Bağımsızlığı Olmadan Kalkınma Olmaz”

Kıymetli sektör paydaşları ve değerli okuyucular; modern dünyada hiçbir ülke, kendi baz yük enerjisini garanti altına almadan mega şehirler inşa edemez, yüksek teknolojili sanayi kuramaz ve ekonomik bağımsızlığını koruyamaz. Elektrik fiyatlarının üretim maliyetlerini doğrudan belirlediği küresel piyasalarda, Akkuyu NGS Türkiye’nin geleceğine vurulan dev bir mühürdür.

Bugün kontrol odasında kendi genç mühendislerimizin reaktör idare ettiğini görmek, sadece bir enerji başarısı değil, topyekûn bir teknolojik özgüven sıçramasıdır. Mersin’de yükselen bu dev mühendislik şaheseri, ülkemizin sanayi ve gayrimenkul ekosistemine on yıllar boyunca kesintisiz güç pompalamaya devam edecektir.

Türkiye’nin mega altyapı projelerini, enerji yatırımlarını ve bunların bölgesel gayrimenkul pazarlarına etkilerini en yetkin analizlerle takip etmek için SerMimar.Net uzmanlık platformunu izlemeye devam edin.