Ulaşım Ağında Yeşil Dönüşüm: Kara ve Demir Yollarında 21 Ekolojik Köprü Tamamlandı!

Türkiye’nin dört bir yanını saran dev otoyol ve yüksek hızlı demir yolu projeleri, bir yandan mesafeleri kısaltıp ekonomik kalkınmayı hızlandırırken diğer yandan yaban hayatı ve doğal ekosistemler üzerinde hassas bir planlama gerektiriyor. Biyolojik çeşitliliğin korunması, göç yollarının kesintiye uğramaması ve yaban hayvanlarının güvenle hareket edebilmesi amacıyla hayata geçirilen ekolojik köprüler, çağdaş mühendisliğin doğayla kurduğu en güçlü bağı temsil ediyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kara ve demir yolları ağında yürütülen yeşil altyapı yatırımlarına ilişkin önemli verileri kamuoyuyla paylaştı. Bakan Uraloğlu, bugüne kadar kara ve demir yolu güzergahlarında toplam 21 ekolojik köprünün başarıyla tamamlandığını açıkladı.

Kara Yollarında 16 Köprü Hizmette: 19 Yeni Ekolojik Geçiş Planlandı

Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki projelerde yaban hayatı koridorlarını korumak amacıyla inşa edilen kara yolu ekolojik köprü sayısı, son yatırımlarla birlikte 16 adede ulaştı. Bakan Uraloğlu, bu kapsamda en son Erzurum Kuzey Çevre Yolu üzerinde inşa edilen ekolojik geçiş köprüsünün çalışmalarının tamamlanarak hizmete alındığını belirtti.

Yaban hayvanlarının otoyollara çıkarak can kaybına ve maddi hasara yol açan kazalara karışmasını engelleyen yeşil köprü ağı önümüzdeki süreçte daha da genişleyecek. Planlama aşamasındaki yatırımlara değinen Uraloğlu, şu kritik hatlara dikkat çekti:

• 19 Yeni Kara Yolu Ekolojik Köprüsü: Türkiye genelinde yaban hayatı popülasyonunun yoğun olduğu güzergahlarda toplam 19 yeni ekolojik köprü inşa edilecek.
• Konya-Aksaray Devlet Yolu: Bozkır ekosisteminin yaban hayatı geçişleri emniyet altına alınacak.
• Kaş-Kalkan Yolu: Akdeniz’in zengin biyolojik çeşitliliğini korumak adına fauna geçişleri tesis edilecek.
• Batman-Hasankeyf Yolu Suçeken Boğazı: Tarihi ve doğal vadideki yaban canlılarının habitat bölünmesi önlenecek.

Dünyada Hızlı Tren Hattı Üzerindeki İlk Ekolojik Köprü Türkiye’de

Demir yolu ağında da yaban hayvanlarının emniyetli geçişini sağlamak amacıyla bugüne kadar toplam 5 ekolojik köprü tamamlandı. Bu projeler arasında yer alan bir köprü ise küresel ölçekte tarihi bir mühendislik başarısı olarak kayıtlara geçti:

• Dünyada İlk Hızlı Tren Ekolojik Köprüsü: Ankara-Eskişehir YHT Hattı’nın 416’ncı kilometresinde inşa edilen köprü, dünyada bir hızlı tren hattı üzerinde yapılan ilk ekolojik köprü unvanını taşıyor.
• Hedef Canlı Türleri: Kızıl geyik, vaşak, yaban domuzu ve kurt gibi koruma altındaki türlerin geçiş güzergahında bulunuyor.
• Mühendislik Boyutları: Yaklaşık 2 bin 500 metrekarelik geçiş alanına sahip köprünün yüksekliği 9,6 metre, taban uzunluğu 74,15 metre, tepe uzunluğu ise 46,55 metre olarak tasarlandı.
• Fotokapanlı Takip: Uzman biyologlarla belirlenen 30 kilometrelik koridorda hayvanların köprüye uyumu fotokapan sistemleriyle 7/24 izleniyor. Aynı hattın 393. kilometresinde bir köprü daha planlanıyor.
• Halkalı-Kapıkule Hattında 3 Köprü: Kırklareli-Pancarköy kesiminde (155. km) 1 adet alt geçit; Kırklareli-Ağayeri (171. km) ve Edirne-Kabaağaç (181. km) kesimlerinde ise 19 metre genişliğinde 2 adet yeşil üst geçit tamamlandı. Yapılar koruyucu çitlerle donatıldı.
• Ankara-İzmir Hızlı Tren Projesi: Banaz-Eşme kesiminde 1 ekolojik köprü tamamlanarak demir yolu ekolojik köprü envanterine katıldı.

Ekolojik Köprülerin Mimari ve Yapısal Özellikleri

Ekolojik köprüler, standart bir araç veya yaya viyadüğünden tamamen farklı statik ve peyzaj dinamiklerine sahiptir. Ağır tonajlı toprak dolgusu, drenaj katmanları ve yetişkin ağaç kök yüklerini taşıyacak biçimde statik hesapları yapılan bu köprülerde şu tasarım kriterleri uygulanmaktadır:

• Doğal Doku Kaplaması: Köprü tabliyesi üzerine su yalıtımı ve koruma katmanlarının ardından kalın doğal toprak tabakası serilerek bölgenin yerel bitki örtüsüyle (endemik çalılar, çamlar ve çayırlar) yeşillendirilir.
• Gürültü ve Işık Perdeleri: Hızlı trenlerin oluşturduğu aerodinamik ses patlamalarının ve otoyol araç farlarının hayvanları ürkütmemesi için köprü kenarlarına özel ses yalıtım bariyerleri ve yeşil canlı çitler yerleştirilir.
• Koruyucu Çit Sistemleri: Yaban canlılarının köprüden aşağıya raylara veya otobana düşmesini engellemek amacıyla dayanıklı sınır telleri çekilir.

Mimar İdris YAĞMAHAN: “Geleceğin Altyapı Projeleri Doğa ile Bütünleşmek Zorunda”

Kara ve demir yollarındaki ekolojik köprü yatırımlarını sürdürülebilir altyapı ve peyzaj mimarlığı ilkeleri açısından yorumlayan Mimar İdris YAĞMAHAN, konunun önemine ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Otoyollar ve yüksek hızlı demir yolları medeniyetin ana damarlarıdır; ancak doğru planlanmadığında doğal yaşam alanlarını bıçak gibi keserek ekosistemleri parçalar (habitat fragmentasyonu). Türkiye’nin hem karayollarında 16 köprüyü tamamlayıp 19 yenisini projelendirmesi hem de Ankara-Eskişehir YHT hattında dünyada bir ilke imza atması, Türk mühendisliğinin çevreye saygılı vizyonunu ortaya koymaktadır.

Bu yapılar sıradan bir betonarme köprü değildir. Taşıyıcı sisteminden peyzaj mimarisine, ses yalıtım panellerinden yerel flora uyumuna kadar disiplinler arası bir uzmanlık gerektirir. Ulaşım koridorlarında insan ile doğanın çatışmak yerine yan yana ve güvenle var olabileceğini kanıtlayan bu projelerin yaygınlaşması, kentsel ve bölgesel kalkınma açısından gurur vericidir.”

Ulaşım altyapı yatırımları, ekolojik köprü projeleri, çevre dostu yeşil mimarlık uygulamaları ve karayolu mevzuatları hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!