Restoran ve Kafeler İçin Yeni Sigara Düzenlemesi: Açık Alanlarda Çifte Bölüm ve Mekansal Standartlar Geliyor!

Türkiye genelindeki yüz binlerce restoran, kafe ve sosyal yaşam mekanını doğrudan ilgilendiren tütün ve tütün ürünleri kullanımına dair mevzuatta köklü bir değişim aşamasına gelindi. AK Parti tarafından hazırlanan 20-25 maddelik yeni sağlık kanunu teklifi taslağı ile işletmelerin teras, bahçe ve açık alan yerleşimlerinde yeni bir dönem başlıyor.

Kısa süre içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) başkanlığına sunulması planlanan kanun teklifi, özellikle açık alanlarda sigara dumanından rahatsız olan vatandaşların haklarını korumayı hedefliyor. Düzenleme hayata geçtiğinde yeme-içme sektöründeki işletmeler, masa düzenlerinden cephe kapatma sistemlerine kadar mimari yapılarında önemli güncellemeler yapmak durumunda kalacak.

Taslaktaki Ana Maddeler: Açık Alanlarda Çifte Bölüm Zorunluluğu

Hazırlanan kanun taslağında yer alan bilgilere göre, işletmelerin müşterilerine sunduğu dış mekanlarda artık net bir mekansal ayrım yapılması şart koşulacak. Taslak kapsamında öne çıkan temel kurallar şu şekilde sıralanıyor:

• Açık Alanların İkiye Bölünmesi: Kafe ve restoranların bahçe, veranda ve teras gibi açık kullanım alanları; “sigara içilebilir” ve “sigara içilemeyen” alan olmak üzere ikiye ayrılacak.
• Dumansız Masalar Şartı: Mekanın açık alanlarında da sigara kullanmayan misafirler için temiz hava sirkülasyonuna sahip yeterli kapasitede oturma alanı tahsis edilecek.
• Ayrım Yapamayan Mekanlara Genel Yasak: Fiziksel büyüklüğü ya da mimari yapısı gereği bu ayrımı yapamayan küçük işletmelerde, doğrudan yiyecek ve içecek tüketilen alanlarda sigara içilmesi tamamen yasaklanacak.
• Servis Dışı Ayrı Bölüm Alternatifi: İşletmeler arzu ederlerse yiyecek-içecek sunumunun ve garson servisinin yapılmadığı, yalnızca tütün tüketimine ayrılmış bağımsız bir açık bölüm oluşturabilecek.
• Açılır-Kapanır Tavanlara Standart: Tente, motorlu bioklimatik pergole, giyotin cam veya kış bahçesi sistemleriyle kapatılan yarı açık alanlar için yeni teknik ve havalandırma standartları belirlenecek.

Hastane, Okul Çevreleri ve Cezai Yaptırımlarda Yeni Dönem

Yeni kanun teklifi yalnızca ticari işletmelerle sınırlı kalmayıp kamuya açık hassas alanların çevrelerinde de koruyucu tampon bölgeler oluşturmayı hedefliyor. Taslakta yer alan diğer kritik başlıklar şunlardır:

• Sağlık Kuruluşları Çevresi: Hastanelerin açık bahçeleri ile acil servis giriş kapılarının çevresinde sigara içilmesine kesin mesafe sınırı getirilecek.
• Eğitim ve Spor Tesisleri: Okul bahçeleri, çocuk oyun alanları ve gençlerin kullandığı açık spor tesislerinin giriş ve çevre hatlarında dumansız hava sahası mesafesi uygulanacak.
• Sıkı Denetim ve Kimlik Kontrolü: Tütün mamulü perakende satış noktalarında reşit olmayanlara yönelik kimlik kontrolü zorunluluğu çok daha sıkı denetim ve ağır yaptırımlarla takip edilecek.
• Yaş Sınırı Yasağı Kapsam Dışı: Bazı Avrupa ülkelerinde tartışılan “belirli bir doğum tarihinden sonra doğanlara ömür boyu sigara yasağı” modelinin bu taslakta yer almadığı netleşti.

Mimar İdris YAĞMAHAN’dan Analiz: “Kafeler ve Restoranlar İçin Mekansal Dönüşüm ve Mimari Çözümler”

Yeme-içme mekanlarına getirilecek yeni açık alan düzenlemesini ticari gayrimenkul mimarisi ve iç mekan yerleşimi açısından değerlendiren Mimar İdris YAĞMAHAN, işletmecilere önemli teknik uyarılarda bulundu:

“Türkiye’de yıllardır süregelen ‘açılır-kapanır tente kapalı alan sayılır mı?’ karmaşası, bu kanun teklifiyle birlikte net bir mimari ve teknik standarda kavuşmak zorundadır. Günümüzde pek çok kafe, bahçesini giyotin cam ve motorlu pergole ile kapatarak fiili bir iç mekana dönüştürmüş durumdadır. Yeni düzenleme, işletmeleri müşterilerini kaybetmeden açık alanlarını akıllıca ikiye bölmeye yönlendirecektir. Bu dönüşümde doğru mimari yerleşim (layout) planı, mekan sirkülasyonu ve hava akımı yönü profesyonelce kurgulanmalıdır.”

Mimar İdris YAĞMAHAN, işletmelerin mekan tadilatı yaparken dikkat etmesi gereken teknik kriterleri şöyle özetledi:

• Duman Sirkülasyonu ve Rüzgar Yönü: Sigara içilen alanın hakim rüzgar yönüne göre konumlandırılması, dumanın sigarasız açık alana ve ana kapalı mekana sızmasını engeller.
• Fiziksel Seperatörler ve Dikey Bahçeler: İki alan arasına konulacak akustik cam bölmeler, şeffaf paneller veya yoğun yeşil bitki duvarları hem estetik bir derinlik sunar hem de duman geçişini sınırlar.
• Hava Perdesi ve Duman Emiş Sistemleri: Yarı açık alanların tavan kodlarına yerleştirilecek endüstriyel duman tahliye menfezleri, kış aylarında mekan içi hava kalitesini korur.

İşletme Sahipleri ve Tasarımcılar İçin 4 Stratejik Mimari Adım

Mevzuat TBMM’de yasalaşmadan önce işletme sahiplerinin ceza riskiyle karşılaşmaması ve tadilat maliyetlerini optimize etmesi adına şu 4 temel adımı atması önerilir:

• 1. Mevcut Alan Metraj ve Kapasite Analizi: Açık teras veya bahçenizin toplam metrekaresini ölçerek sigaralı ve sigarasız masa oranlarını (tercihen %50-%50 veya %60-%40) planlayın.
• 2. Servis Güzergahı ve Garson Yolları: Garsonların yiyecek-içecek taşırken sürekli sigara dumanı altından geçmeyeceği hijyenik servis koridorları tasarlayın.
• 3. Bioklimatik Tavan Sistemlerine Geçiş: Sabit brandalar yerine açılma açısı ayarlanabilen alüminyum lamel tavan sistemleri, mevzuatın talep edeceği ‘açık hava geçirgenliği’ oranlarını kolayca sağlar.
• 4. Yangın Güvenliği ve İtfaiye Uygunluğu: Mekanda yapılacak seperatör ve bölme imalatlarının yangın kaçış yollarını daraltmadığından ve itfaiye onaylı malzemelerden üretildiğinden emin olun.

Sağlıklı Sosyal Alanlar ve Nitelikli İşletmecilik

Hazırlanan taslak, sigara kullanan ve kullanmayan bireylerin aynı mekanda birbirlerini rahatsız etmeden vakit geçirebileceği medeni bir sosyal alan standardını amaçlıyor. Erken aksiyon alan, mimari tasarımını akıllı zonlama ilkeleriyle yenileyen kafe ve restoranlar, müşteri memnuniyetini ve marka değerini artırarak rekabette bir adım öne çıkacaktır.

Ticari gayrimenkul mevzuatı, restoran ve kafe mimarisi, belediye ruhsat süreçleri ve mekan tasarımı trendleri hakkında en güncel mevzuatlar, gayrimenkul haberleri ve uzman tavsiyeleri için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!