İSO İkinci 500 Açıklandı: Sanayicinin Finansman Yükü ve Zirvenin Yeni Sahipleri

İstanbul Sanayi Odası (İSO), Türkiye ekonomisinin ve üretim gücünün röntgenini çeken 2025 yılı “Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Reel sektörün dayanıklılığını ve karşılaştığı zorlukları gözler önüne seren rapora göre, listeye bu yıl 69 yeni kuruluş taze kan olarak girerken, 26 kuruluş ise İSO 500 listesinden İSO İkinci 500’e geriledi. Rakamlar, üretimin sürdüğünü ancak şirketlerin ciddi bir ekonomik savaş verdiğini gösteriyor.

Zirvenin Sahipleri ve Üretimden Satışlar Tablosu

İSO İkinci 500 listesinin en önemli sıralama kriteri olan “üretimden satışlar” kalemi, 2025 yılında yüzde 25,7’lik bir artışla toplamda 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi. Ancak bu ciro artışı enflasyondan (Yİ-ÜFE) arındırıldığında, reel büyümenin sadece binde 2 gibi çok kısıtlı bir seviyede kaldığı görüldü. Üretimden satışlarda 5 milyar 317 milyon TL ile Teksan Jeneratör listenin zirvesine yerleşirken, Norm Salihli ikinci, Biska Tekstil ise üçüncü sırada yer alarak büyük bir başarıya imza attı.

Sanayicinin Belini Büken Finansman ve Kur Zararları

Araştırmanın en çarpıcı ve düşündürücü kısmı ise şirketlerin kârlılık ve borçluluk oranlarında ortaya çıktı. Kuruluşların faaliyet kârı yüzde 35,4 artışla 160 milyar liraya, FAVÖK toplamı ise 264 milyar liraya (%12,8 FAVÖK karlılığı) yükseldi. Ancak bu kârlar kasada kalmadı; şirketlerin net kambiyo (kur) zararı 4 kat gibi korkunç bir artışla 26 milyar TL’ye fırladı. Daha da vahimi, işletmelerin net finansman giderleri %45,2 artarak 138 milyar TL seviyesine ulaştı. Bu tablo, sanayicinin bin bir emekle elde ettiği faaliyet kârının tam %86,7’sini sadece finansman (faiz) gideri olarak ödediğini kanıtladı.

Ar-Ge ve İhracat Verilerinde Son Durum

Borçluluk yapısında da bozulmalar göze çarpıyor. Aktif tarafta toplam borçlar yüzde 50,2 artarken, özkaynaklardaki artış sadece yüzde 13,3’te kaldı ve borçların aktifler içindeki payı yüzde 51,8’e yükseldi. İhracat cephesinde ise İSO İkinci 500’ün ihracatı yüzde 0,3 gibi minimal bir düşüşle 15,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Tüm bu zorluklara rağmen umut verici tek gelişme; yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin yarattığı katma değer payının yüzde 3,3’ten yüzde 4,9’a çıkması oldu.

Kapsamlı Sıkça Sorulan Sorular (İSO İkinci 500 SSS)

Soru 1: İSO İkinci 500 listesinde 2025 yılının birincisi hangi şirket oldu?
Cevap: Üretimden satışlarda 5 milyar 317 milyon TL gelir elde eden Teksan Jeneratör zirvenin sahibi oldu.

Soru 2: Sanayicilerin kârlılığını eriten en büyük problem olarak ne öne çıkıyor?
Cevap: Katlanarak artan kredi/faiz maliyetleri. Sanayiciler, faaliyet kârlarının %86,7’sini devasa boyutlara ulaşan ‘finansman giderlerine’ ödemek zorunda kalmıştır.

Soru 3: İSO İkinci 500 şirketlerinin toplam sanayi ihracatı ne kadardır?
Cevap: Listede yer alan 500 şirketin toplam ihracatı 2025 yılında 15,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.

Mimar İdris YAĞMAHAN’ın Editöryal Yorumu

Kıymetli sanayicilerimiz, müteşebbisler ve yatırımcı dostlar; İSO’nun açıkladığı bu tablo aslında Türk sanayisinin ne kadar fedakâr, ne kadar dirençli, ama bir o kadar da yorgun olduğunu gösteriyor. Teksan Jeneratör, Norm Salihli ve Biska Tekstil gibi zor şartlarda üretim yapan, istihdam sağlayan gurur kaynağı firmalarımızı ayakta alkışlıyoruz. Ancak asıl manşet olması gereken konu şudur: Sanayici, devasa fabrikalar kurup bin bir emekle elde ettiği kârın neredeyse %87’sini sadece faiz ve finansman gideri olarak bankalara teslim ediyor!

Üstüne bir de 4 kat artan kambiyo (kur) zararları biniyor. Özkaynaklar erirken borçlar şaha kalkmış durumda. Bu şartlar altında şalter indirmeyen, çarkları döndüren, ihracat yapıp ülkeye döviz sokan her sanayicimiz kelimenin tam anlamıyla bir kahramandır. İnşaat ve üretim sektörünün temel sorunu artık teknik veya talep sorunu değil, açıkça adaletsiz bir ‘finansmana erişim’ sorunudur. Üretenin faiz sarmalından kurtulacağı günleri umutla bekliyoruz. Türkiye sanayisi, ekonomik istatistikler ve güncel sektörel analizler için SerMimar.Net sektör rehberini takip etmeyi unutmayın!